Başakşehir - İstanbul /

Okul öncesi dönemi, çocuğun gelişimi ve birçok beceriyi kazanması açısından kritik bir dönemdir. Telefonun çocuk gelişime etkisi olumlu yönde olabilir. Tam tersi ekran ile geçirdiği vakit yönetilmezse olumsuz etkiler yapabilir. Bu yüzden çocuklarda ekran süresi mutlaka sınırlandırılmalıdır. Ebeveynler bu konuda bilinçli davranmalıdır. Okul öncesi ekran kullanımını yönetmek sizin elinizdedir. Bu yüzden okul öncesi ekran sınırı ve ekransız zaman aktiviteleri hakkında bilgi sahibi olmalısınız.

whatsapp-image-2026-05-11-at-12.40.40.jpeg

Okul Öncesi Dönemde Ekran Sınırının Önemi

Yaşadığımız çağın etkisiyle çocuklar sürekli dijital medya ile iç içe. Telefondan, tabletten oyun oynayıp saatlerce video izleyebiliyorlar. Telefonun çocuk gelişime etkisi değişkenlik gösterebilir. Telefona ve ekrana fazla maruz kalan çocukta, hareketsizlik ve tembellik gözlemlenebilir. Dikkat eksikliği, sosyal becerilerin zayıflaması ve göz rahatsızlıkları oluşabilir. Beyin gelişiminin kritik olduğu dönemlerdir. İşte bu yüzden çocuklarda ekran süresi sınırlandırılmalıdır. Okul öncesi ekran sınırı çocuğun bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimi açısından önemli bir noktadır.

Yaş Gruplarına Göre İdeal Ekran Süreleri

Okul öncesi dönemi çocukları kontrole ihtiyaç duyulan yaştadır. 3-6 yaş arası çocuklar ebeveynlerinin kontrolünde ekran ile vakit geçirmelidir. Her yaşın gelişim açısından özellikleri vardır. Bu yüzden yaşlara göre ekran sınırı için süreler önerilir. 2 yaş altı bebeklerde ekran kullanımı hiç olmamalıdır. 3-6 yaş grubunda ise günde en fazla 1 saat olmalıdır.

3 Yaş Grubu: Duyusal Keşif Dönemi

Bu dönem çocuğun hayatı, etrafındaki nesneleri tanımaya başladığı dönemdir. Çocuk, duyularıyla her şeyi keşfetmeye çalışır. Dokunarak, tadarak, koklayarak nesneyi anlamak ister. Oldukça meraklı olur ve sürekli “Bu ne?” sorusunu sorar. İlginç bir ses duyduğunda dikkatini çeker. Merak ettiği şeyi çözmek için dokunur ve kurcalar. Yere atabilir ve dağıtabilir. 3 yaş dönemi çocuğun merakla her şeyi tanıma dönemi olduğu için ekran, bu sürece zarar verebilir. Çocuğun duyularıyla keşfetmesine engel olarak dikkatini dağıtır. 3 yaş ekran süresi sınırlanmazsa gelişimde geri kalma ihtimali doğabilir. Bu yüzden kontrolsüz ekran kullanımı yapılmamalıdır. Günde en fazla 1 saat ekran kullanımına izin vermelisiniz. Burada da ne izleyeceği ve oynayacağı çok önemlidir. Eğitici ve etik içerikler tercih edilmelidir.

4 Yaş Grubu: Sosyalleşme Dönemi

Bu dönem çocuğun kendisinden başka çocuklarla oyunlar oynadığı dönemdir. Çocuk, paylaşmayı öğrenir. Benmerkezcilikten uzaklaşır. Grupların içinde olmayı sever. Çeşitli rollere bürünerek oyunlar oynar. 4 yaş grubundaki çocuk sosyalleşme döneminde olduğu için ekrana maruz kalmak yerine akranlarıyla oyunlar oynamalıdır. 4 yaş ekran süresi fazla olursa çocuk sosyalleşmekten geri kalabilir. Telefonla vakit geçirdiği için yalnızlığa alışma ihtimali artar. Bunun önüne geçmek için 4 yaş ekran süresi günde en fazla 1 saat olmalıdır. Bu süreyi verimli geçirmesini sağlamalısınız.

5-6 Yaş Grubu: Okula Hazırlık Dönemi

Bu yaştaki çocuklar kuralların bilincinde ve daha çok sorumluluk sahibi olurlar. Dikkatlerini daha  uzun sürede toplayabilirler. Psikomotor beceriler gelişir. 5-6 yaşındaki bir çocuğun el kasları daha gelişmiş olur. Kalem tutabilir, resim çizebilir. Daha anlamlı konuşmaya başlar. Zihinsel olarak becerileri gelişir. Bu yaştaki çocuklar ekransız zaman aktiviteleri yapmaya daha istekli olabilir. 5-6 yaş ekran süresi yine 1 saati geçmemelidir. Okula hazırlık dönemi olduğu için, dikkat eksikliği yaşanmamalıdır. Bu yüzden mutlaka ekran sınırı koymalısınız.

Kontrolsüz Ekran Kullanımının Riskleri

Çocuğunuza henüz küçük yaştayken bilinçli ekran kullanımını aşılamalısınız. Okul öncesi ekran sınırı olmadığı takdirde pek çok olumsuzluk ortaya çıkar. Öncelikle okul öncesi ekran bağımlılığına sebebiyet verir. Fiziksel ve psikolojik eksileri de beraberinde getirir. Örneğin çocuk, sadece bir ekrana baktığı için dil becerilerinde zayıflama gösterebilir. Çünkü konuşma becerisi arka planda kalır. Bu ve pek çok beceri kontrolsüz ekran kullanımından gelişim gösteremeyebilir.

Odaklanma Güçlüğü ve Dikkat Dağınıklığı

Sürekli kısa videolar izlemek, aktif olmadan ekrana uzun süre bakmak dikkat dağınıklığına neden olur. Bu yüzden çocuk, okul çağında uzun süre ders dinlerken zorlanabilir. Ödev yaparken, kitap okurken sıkılabilir. Çünkü bir görüntüye saatlerce bakmak veya oyunu oynamak fazla odak gerektirmeyen etkinliklerdir. Odaklanma gerektiren bir durumla karşılaşan çocuğun dikkatini toplaması için ekran sınırı koyulmalıdır.

Sosyal Beceri ve Duygusal Gelişimdeki Gerilemeler

Tek başına ekranla vakit geçiren çocuk, sosyallikten geri kalır. Çocuklarda ekran süresi arttıkça çocuğun bir arkadaşa duyduğu ihtiyaç azalır. Ekrana alışan çocuk, akranlarıyla oyun oynamak istemeyebilir. Tek başına telefonla oynamak daha cazip gelebilir. Bununla birlikte sosyal beceri zayıflar. Empati becerisi gelişmekte zorlanır. Arkadaşlarıyla paylaşım yapmak, yardımlaşmak gibi becerilerde gerileme görülebilir. Ekrana alışan çocuk inatlaşma, sinirlenme ve sabırsızlık gibi olumsuz davranışlar sergiler. Kontrolsüz ekran kullanımı zamanla bağımlılığa dönüşebilir. Bu yüzden çocuk, en ufak boşlukta ekrana bakmak isteyecektir. İdeal sürede ekran kullanımı gelişim açısından iyi olacaktır.

Uyku Düzeni ve Fiziksel Hareketlilik Kayıpları

Ekrana maruz kalmak uyku düzenini kötü yönde etkiler, bu da çocuğun biyolojik gelişimine yansır. Bir şeyler izlemek uyarıcı etkiye sahiptir ve beyin uyku moduna geçemez. Çocuğunuzun kaliteli bir uyku geçirmesi için uyku saatinden önce ekran kullanmasına izin vermemelisiniz. Uzun süre ekran kullanımı hareketsizliğe neden olur. Çocuk bir koltukta ya da yatağında uzanırken telefonla oynayarak hareketsiz kalır. Hareketsizlik sonucunda motor becerileri zayıflar. Hareket etmeyen çocuğun beyin gelişimi yavaşlar ve bu da öğrenmesini etkiler. Ayrıca ekrana bakmaktan duruş bozuklukları meydana gelebilir. Bu yüzden gün içinde fiziksel aktivite yer almalıdır. Çocuklarınızın ekran süresine sınır koyarak daha aktif olacağı aktiviteler yapmalısınız.

Ekran Süresini Yönetmek İçin Aktiviteler

Çocuklarınız için ekran süresini sınırlama yöntemlerini bilmeniz gerekir. Bunu iki şekilde yapabilirsiniz. Ekran kullanımını iyi yöne çekebilirsiniz. İkincisi ekransız zaman aktiviteleri bulmaktır. Öncelikle çocuğunuzun yaşına göre uygun süreler belirleyin. Evde zaman kuralınız olsun ve çocuk bunun bilincinde olsun.

Çocuğunuzun izlediği ve oynadığı içerikleri mutlaka takip edin. Uygunsuz, şiddet içeren içeriklere ulaşmasına engel olun. Onun istediği bir oyunu, videoyu eğitici bir içerikle birleştirin. Becerilerini geliştirecek aktiviteler yapabilirsiniz. Örneğin sesli kitaplar olabilir. Eğitici şarkılar ve oyunlar ekran süresini yönetmek için güzel aktivitelerdir. Telefonu kullandığı sürede siz de eşlik etmeye çalışın. Onunla konuşarak pasif kalmasını engelleyin. Ekran yerine başka alternatifleriniz olsun. Boyama, resim çizme, öykü okuma, yapboz yapma gibi becerileri geliştirecek aktiviteleri bol bol yapın. Çocuğunuzla canlandırmalar yaparak tiyatro oyunları oynayabilirsiniz. Bu şekilde bir şeyi izlemek yerine konuşma becerilerini ve hayal gücünü kullanabilir.

İşiniz varken çocuğunuzu oyalamak için ekrana maruz bırakmayın. Oyalanacağı birçok aktivite var, basit düşünmeyin. Okul öncesi ekran sınırı için en uygun ortam da sınıftır. Çocuk, okulda akranlarıyla oyun oynar ve öğretmeniyle çeşitli etkinlikler yapar. Gün boyu fiziksel hareket de olduğu için harika zaman geçirir. Bunun için nitelikli kadrosuyla Erdem Anaokulu çocuklarınıza yuva olmaya hazır. Sizler ve öğretmenlerimizin iş birliği ile çocuklarınızın gelişimi için hizmetinizdeyiz.