Başakşehir - İstanbul /
Bize Hemen Ulaşın
Çocuklarda inatlaşma; çocuğun ısrar ettiği, bazen istediğini diretmek için ağlama krizleri yaşadığı, kurallara uymakta güçlük çektiği bir dönemdir. Bu süreçte genelde ebeveyn ile çocuk arasında inatlaşma görülür. İnatçı çocuk ile iletişim ve disiplinde sorunlar ortaya çıkabilir. Çocuklarda öfke nöbeti yönetimi buna örnek olabilir. Ebeveynlerin tutumları, çocuğun gelişiminde kritik yönlere sahiptir. Bu yüzden aileler nasıl davranması gerektiği konusunda bilinçli olmalıdır.
Çocuklar yaklaşık 18. aya kadar ebeveynlerinin dediklerini yaparlar. 2-4 yaş aralığında ise bu durum tersine dönmeye başlar ve artık bir birey olduğunu algılayan çocuk, kendisini ispatlamak ister. Yeni şeyleri tanıma ve keşfetme dönemidir. Tek başına bir şeyler yapabildiğini görür ve ailesine karşı çıkmaya, direnmeye başlar. İçten içe hem ailesine ihtiyaç duymaktadır hem de onlara bir nevi savaş açmaktadır. Sınır koyma becerisinin en çok meydana geldiği yaşlardır. Çocuk, hayır demeyi öğrenir. Bu şekilde kişisel alan istediğini kanıtlamış olur. Gelişimsel özelliklerin verdiği beceri ile kendi başına yapabildikleri kısıtlanabilir. Bu durumda çocuklarda öfke nöbetleri yaşanması oldukça normaldir.
Çocuklarda inatlaşma, sanılanın aksine gelişimin doğal bir parçasıdır. Çocuğun kendisini tamamlaması için ihtiyaç duyduğu bir dönemdir. Kötü bir davranış gibi görünse de çocuğun kendi varlığını ortaya koyma çabası, kimliğini kazanması demektir. İnatlaşma dönemi, yaşanılan gelişimsel krizlere bir örnektir. Yani çocuğun büyüdükçe karşısına çıkacağı bir süreçtir. Ebeveynlerin çocukla diyaloğu, inatlaşmada kriz yönetimindeki tutumu, çocuğun gelişimine bir geri dönüş olarak yansır. Aileler, gelişimin sağlıklı bir şekilde tamamlanabilmesi yanlış davranışlarını doğru yaklaşımlarla değiştirmelidir.
Çocuk, kendi bildiğini yapmak istediği için ebeveyn ile çocuk arasında inatlaşma meydana gelir. Ebeveynler, çocukla yanlış iletişimde bulunabilir. Onun bu huyunu bastırmak isteyebilir. Aksine bu süreçte çocuğun yanında olmalısınız. Duygu aynalama yöntemiyle onu anladığınızı hissettiren cümleler kullanmalısınız. Çocukla inatlaşırken yapılan hatalar; çocukta otorite kurma isteği, tutarsız davranmak ve mantıklı açıklamalar beklemektir.
Güç Savaşına Girmek ve Otorite Kurma Çabası
Anne-baba çocukla güç savaşına girerek çatışmamalıdır. Bu konunun çözüme kavuşmasına engel olur. Çocuğa isteğinin doğru bir zamanda gerçekleşeceğini nazikçe anlatın. İstediği şeyin neden o an yapılamadığını açıklayın. Öfkeli ve tepkili davranmak yerine sakin kalın. Sert bir biçimde otorite kurmak, çocuğun daha da inatlaşmasına yol açar.
Tutarsız Tepkiler Vermek
Tutarlı şekilde tepkiler ortaya koymak, inatlaşmada kriz yönetimi için doğru bir adımdır. Çünkü ebeveyn inatlaşma anında bazen “Evet.” bazen “Hayır.” derse tutarsız davranmış olur. Böyle olunca çocuk, bir şey isteyeceği zaman ebeveyninin tepkisini ölçemediği için kaygılanabilir. Bu durumu kendi çıkarı doğrultusunda kullanma fırsatı da doğar. Direttiği bir durumu ağlama ya da öfke nöbeti geçirerek yaptırabilir. Başta onaylanmayan durumu davranışlarıyla kabul ettirmesi mümkündür. Ebeveyn olarak bir çizginiz olmalı. Bazı kurallar net olmalıdır. Evde fikir birliği sağlanmalıdır. Eğer o an çocuğun istediği şeyin gerçekleşmesi uygun değilse herkes hayır diyebilmeli ve nedenini güzelce çocuğa anlatabilmelidir.
Mantıklı Açıklamalar Beklemek
İnatlaşma anında çocuktan mantıklı söylemler beklemek sorunu çözmez, aksine çatışmayı artırabilir. Çünkü çocuk, o anda yalnızca istediği şeye odaklanır ve mantıklı davranmakta zorlanabilir. İnatlaşma anında, isteğinin gerçekleşmesi en büyük arzusudur. Neden olmadığı kısmıyla pek ilgilenmek istemez. Bu durumda çocuğun inatlaşma krizini yatıştırın, sakinleşmesini bekleyin. Daha sonra onunla empati kurun. “Şu an buna sinirlenmeni anlıyorum.” gibi cümlelerle ona anlaşıldığını hissettirin.
Bu süreçte doğru yaklaşımlar benimsendiğinde, inatlaşma yerini kabul etmeye bırakacaktır. Sadece ebeveynin çabaları bu süreçte yeterli olmadığında okul öncesi eğitiminde buna yönelik uygulamalar işe yarayabilir. Öğretmenlerin desteği, çocuğun akranlarıyla uyumu ile inatlaşma dönemi kolayca atlatılabilir. Erdem Anaokulu olarak çocukların gelişim dönemlerini dikkate alan bir eğitimi benimsiyoruz.
Ebeveynler, çocuğun inatlaşma döneminin normal olduğunu kabul etmelidir ve buna göre hareket etmelidir. Çocuğunuza asla bağırmayın veya onu cezalandırmayın. Çocuk, her an her istediğinin olmayacağını kavramalıdır. Anne-baba, bu konuda çocuğa model olmalıdır. Kendileri de isteklerini erteleyebildiğini göstermelidir.
Çocuklarda inatlaşma anını yatıştıracak ya da bitirecek yollar vardır. Çocuğun duygularını düzenlemeye ve kontrol etmeyi öğrenmeye ihtiyacı vardır. Onu yönlendirmeniz, çocuğun zihnini rahatlatır. Bu süreçte çocuğa olumlu davranış yönlendirmesi yapılmalıdır. İstediği şey uygunsa onun yapmasına izin verin. Bu sayede özgür olduğunu ona hissettirin. İstediği şey uygun değilse başka bir davranışla değiştirin veya sonraya saklayın.
Seçenek Sunarak Çocuğa Kontrol Alanı Tanımak
İnatçı çocuğa yaklaşırken yapılabilecek en güzel şeylerden biri seçenek sunmaktır. Örneğin çocuğunuz bir oyuncağı istedi. Ancak uygun bir oyuncak değil. Benzer başka bir oyuncağı seçenek olarak sunun. Çocuk, istediğinin yerine başka bir şey geldiğini görünce bunu kabul etmeye yatkın olacaktır. Bir yemek yeneceği zaman ona iki farklı seçenek sunun. Bu şekilde çocuk kendi iradesini kullanabilecek ve inatlaştığı durum ortadan kalkacaktır.
Dikkat Dağıtma ve Odağı Başka Yöne Kaydırma
İnatlaşma anında dikkat dağıtmak kurtarıcıdır. Çünkü çocuk inatlaşma anında sadece isteğinin gerçekleşmesine odaklanır. Bu düşünceyi başka bir yere çekmek krizi bitirebilir. Örneğin çocuğunuz sürekli aynı konuyu dile getirerek inatlaşıyorsa aniden konuyu değiştirin. Komik bir fıkra, hikaye anlatın. Veya bir anda sevdiği bir oyunu oynayın. Size eşlik etmesini isteyin. Onu dışarı çıkarın, yürüyüş yapın. Çocuğunuzun dikkatini çeken şeyi ebeveyni olarak sizler daha iyi bilirsiniz. Odağını başka yere kaydırarak krizi yatıştırın.
Ebeveyn olarak elbette kurallar koyacaksınız. Çocuğunuzun her istediğini yapmak onun için ileride sağlıklı olmayabilir. Bu yüzden net ve kararlı olmakta fayda var. İnatlaşma anında disiplinli olmak gerekir ancak pozitif disiplin kurarak bunu yapmalısınız. Sert bir dille hayır demek yerine, iletişiminize mutlaka empatik söylemler ekleyin. Örneğin “Biliyorum, çok sıkıldın. Eve gitmemize zaman var. Eve gidince en sevdiğimiz filmi izleyelim mi?” demek çocuğun sabırla beklemesini ve mutlu olmasını sağlar. İşte kararlı ama şefkatli disiplin tam olarak budur. Hem ebeveyn olarak net bir çizginiz olur hem de çocuğunuza şefkatle yaklaşmış olursunuz.
Çocukların kritik dönemlerinde ev ortamı kadar okul ortamları da oldukça önemlidir. Okulda gördükleri, duydukları ve yaptıkları gelişimlerini etkilemektedir. Erdem Anaokulu başarılı kadrosuyla ve hizmetleriyle çocuğunuzun okul öncesin dönemini hem eğlenceli hem öğretici şekilde tamamlamasını sağlar.