5 Yaş Çocuk Gelişimi

5 yaş; çocukların hem zihinsel hem de bedensel olarak büyük adımlar attığı çok önemli bir dönem olarak karşınıza çıkar. Okul öncesi sürecin sonuna gelirken çocuklar artık çok daha bağımsız, sosyal ve meraklı bireyler haline gelir. 5 yaş çocuk gelişimi hakkında bilgi sahibi olmak, çocuk gelişimi için gerekli adımları atmak anlamına gelir. Dolayısıyla erken çocukluk dönemi olan 5 yaş gelişim özellikleri hakkında gerekli bilgileri edinmek anne babanın görevidir.

5 Yaş Çocuk Gelişimi Nedir?

5 yaş çocuk gelişimi; çocuğun bilişsel, fiziksel, dil, duygusal ve sosyal alanlarda gösterdiği her türlü ilerlemeyi içerisine alır. Bu dönem içerisinde çocuk çevresini çok daha iyi anlamaya başlar, kuralları öğrenir ve ilkokula hazırlık sürecine girer. Dolayısıyla kişisel özellikleri daha belirgin hale gelir ve kendi başına bir şeyler yapma isteği artış gösterir.

5 yaş; çocuğun ilkokula ve toplumsal hayata hazırlanmasını sağlayan çok kritik bir süreçtir. Bu süreç içerisinde çocuğa sabırlı, sevgi dolu ve destekleyici bir ortam sunulması, onun sağlıklı bir birey olarak gelişmesine yardımcı olma konusunda etkilidir.

5 Yaş Çocuk Gelişimi Alanları

5 yaşındaki bir çocuğun gelişim özellikleri, birkaç tane gelişim alanı üzerinden değerlendirilir. Söz konusu olan bu yaş, hem bilişsel hem de fiziksel olarak hızlı bir ilerleme gösterdiği süreci içerisine alır. Başlıca 5 yaş çocuk gelişim alanları ise şu şekilde sıralanabilir:

5 Yaş Fiziksel Gelişim 

5 yaş çocukların fiziksel becerilerinin belirgin olarak gelişim gösterdiği, vücut kontrolünün artığı ve hareketlerin çok daha koordineli şekilde ilerlediği kritik bir dönemdir. Bu dönem içerisinde çocuklar hem ince motor hem de kaba motor becerilerinde önemli ilerlemeler gösterir. Fiziksel gelişim, çocuğun oyunlara katılması, çevresini keşfetmesi, akademik becerilere hazırlanması ve öz bakım yeterliliğini açısından temel bir rol üstlenir. Fiziksel gelişim alanları ise şu alt başlıklar altında sıralanır:

• Kaba motor gelişimi,
• İnce motor gelişim,
• Denge ve koordinasyonu,
• Dayanıklılık ve kas gücü,
• Göz-ayak ve el -göz koordinasyonu,
• Mekânsal algı ve vücut farkındalığı,
• Fiziksel gelişime destek olan oyun ve etkinlikler. 

Kaba Motor Gelişim:

Kaba motor becerileri, büyük kas gruplarının (bacak, kol ve gövde) kullanıldığı her hareketi kapsar. 5 yaşındaki çocuklarda söz konusu olan bu beceriler daha dengeli kontrolü ve amacı hale gelir. Bu yaşta görülen temel kaba motor özellikleri ise şu şekildedir:

• Zıplayabilir, tırmanabilir ve koşabilir,
• Tek ayak üzerinde kısa süre durabilir,
• Merdivenleri değiştirerek inip çıkabilir,
• Yakalama ve toplama becerileri gelişmiştir.

İnce Motor Gelişim:

İnce motor becerileri ise el ve parmak kaslarının aktif olarak kullanıldığı daha hassas hareketleri kapsar. 5 yaş özellikle yazmaya hazırlık açısından çok önemli bir dönemdir.  İnce motor gelişim özellikleri, şu şekilde sıralanabilir.

• Kalemi doğruya çok yakın tutabilir,
• Makas kullanabilir,
• Temel şekilleri çizebilir,
• Küçük nesneleri rahat şekilde kavrayabilir.

Denge ve Koordinasyon:

Denge, vücudun yerçekimine karşı durabilme yeteneği olarak bilinir. Koordinasyon ise farklı vücut bölümlerinin uyum içerisinde çalışması anlamına gelir 5 yaşına gelen çocuklar;

• Denge tahtası üzerinde rahatlıkla yürüyebilir,
• Dar bir çizgi üzerinde düşmeden ilerleyebilir,
• El ve ayaklarını bir arada kullanıldığı hareketler yapabilir,
• Müzikli oyunlarda ritme uygun hareketle gösterebilir.    

Kas Gücü ve Dayanıklılık:

Bu dönemde ise çocukların kasları çok daha güçlü hale gelir ve fiziksel dayanıklılıkları artar. Kas gücü ve dayanıklılık konusunda gözlemlenen hareketler ise şu şekildedir:

• Topa daha güçlü ve isabetli şekilde vurabilir,
• Büyük blogları taşıyabilir,
• Daha uzun süre yorulmadan koşabilir,
• Asılma ve tırmanma aktiviteleri konusunda daha başarılıdır,
• İniş yada çıkış oyunlarında daha kontrollüdür.

Kas gücü ve dayanıklılığı çocuğun günlük yaşam aktivitelerinde çok daha bağımsız hareket etmesine yardımcı olur.

El- Göz ve Göz-Ayak Koordinasyonu:

Bu koordinasyon türü ise çocuğun hareketlerini görsel algı ile birleştirme becerisidir. Bu yaş aralığında çocuklar:

• Hedefe top atabilir,
• Atılan topu daha isabetli şekilde yakalar,
• Makas kullanırken çizgiyi göz ile takip edebilir,
• Boyama sırasında taşırmadan boşamaya yapabilir,
• Ayakla top sürme becerisi gelişmiştir.

Söz konusu olan bu beceriler yaz yazma, spor yapma ve günlük yaşam aktiviteleri için oldukça önemlidir,

Mekânsal Algı ve Vücut Farkındalığı: 

Vücut farkındalığı, çocuğun kendi bedenini tanıması ve uzaydaki konumunu net olarak algılamasıdır. 5 yaşına geldiğinde çocuk:

• Sağ-sol kavramlarını öğrenmeye başlar, 
• Üst-alt, ön-arka gibi yön kavramlarını kullanır,
• Oyun sırasında çarpışmaları çok daha az yaşar,
• Kendi vücudunun bölgelerini isimlendirilir,
• Nesnelerle arasındaki mesafe çok daha iyi şekilde ayarlar.

Bu alan ise özellikle sınıf iç, hareketlerde ve masa başı çalışmalarda oldukça önemlidir.

5 Yaş Bilişsel Gelişim

5 yaş; çocukların öğrenme, düşünme, hatırlama ve problem çözme becerilerinin çok daha belirgin olarak geliştiği bir dönemdir. Bu dönem içerisinde çocuklar çevresinde olan biten her şeyi daha net şekilde algılar, neden-sonuç ilişkisi kurmaya başlar ve öğrenme merakı üst seviyeye çıkar. Bu yaş aralığında çocukların bilişsel gelişim özellikleri şu şekilde sıralanabilir:

• Şekilleri, renkleri ve sayıları tanır,
• 1-10 arası sayabilir (bazı çocuklar daha fazla sayabilir),
• Nesneleri farklılık ve benzerliklerine göre gruplandırılabilir,
• Neden-sonuç ilişkisi kurmaya başlar,
• Zaman kavramını öğrenmeye başlar (bugün, dün ve yarın gibi),
• Basit kavramları çözmek için deneme ve yanılma yolunu tercih edebilir,
• Hayal gücü oldukça gelişmiştir. Yaratıcı ve sembolik oyunlar oynayabilir,
• Dikkatini kısa süreli olsa bile bir etkinlikte toplayabilir.

5 Yaş Dil ve Konuşma Gelişimi

5 yaş çocukların dili çok daha etkili şekilde kullandığı, duygu ve düşüncelerini sözlü olarak net şekilde ifade ettiği bir dönemdir. Çocukların bu süreçte cümleleri uzar, kelime dağarcığı hızla artar ve dil kurallarını çok daha doğru şekilde kullanmaya başlar. Bu yaşta çocukların dil ve konuşma gelişimi özellikleri şu şekildedir:

• 5-6 kelimelik cümleler kurabilir,
• Hikâyeler dinler ve anlatılanlara göre sorular sorabilir,
• Günlük yaşantısını sıralı olarak anlatabilir,
• Yeni kelimeleri hızlı şekilde öğrenir ve hemen kullanılır,
• ‘’Neden, Nasıl ve ne zaman?’’ gibi sorular sorar,
• Çoğu sesi doğru şekilde telaffuz edebilir (bazı seslerde hata görülmesi muhtemeldir),
• Zaman eklerini ya da çoğu ekleri kullanmaya başlar,
• Sohbet ederken karşısındaki insanı dinler ve cevap verir.

5 Yaş Sosyal Gelişim

5 yaş; çocukların sosyal çevresi ile daha etkili şekilde iletişim kurduğu, grup içi davranışları düzenleme başladığı bir dönemdir. Bu yaşta çocuklar akranlarıyla paylaşmayı öğrenir, etkileşim kurar ve sosyal kurallara uyum sağlamaya başlar. Bu yaşta sosyal gelişim özellikleri şu şekilde sıralanabilir:

• Akranlarıyla beraber oyun kurabilir,
• Başkalarının duygularını fark eder,
• Sıra bekleme ve paylaşma becerileri gelişir,
• Grup oyunlarına katılır ve kurallara uymaya çalışır,
• İşbirliği gerektiren etkinliklere katılır,
• Yaşıtları ile ve yetişkinlerle iletişim kurar,
• Arkadaşlık ilişkisi kurmaya başlar.

5 Yaş Duygusal Gelişim

5 yaş, çocukların duygularını anlayarak adlandırmayı ve kontrol etmeye başladığı bir dönemdir. Bu dönemde çocuklar hem başkalarının hem de kendi duygularını daha iyi fark etmeye başlar. Bu yaşta duygusal gelişim özellikleri şu şekilde sıralanabilir:

• Üzgün, mutlu, kızgın gibi temel duyguları tanıyarak ifade edebilir,
• Hayal kırıklığı ve kızgınlık gibi duyguları daha kontrollü yaşamaya çalışır
• Duygularını sözlü olarak anlatabilir,
• Empati becerileri daha gelişmiştir. Başkalarının duygularını fark eder,
• Kendine güveni artar
• Takdir etme ve başarma isteği artar,
• Hatalarına karşı daha duyarlı davranış ve eleştiriye karşı hassas olabilir,
• Etkinlik ve oyunlarda duygularını yansıtır.      

 5 Yaşta Görülen Davranış Özellikleri

5 yaş, çocukların çevresindeki insanlarla daha bilinçli şekilde etkileşim kurduğu, duygularını davranışlarla ifade ettiği ve kuralları öğrenmeye başladığı bir dönemdir. Bu yaşta çocuklar hem yetişkin onayına önem verir hem de bağımsızlık isteği artar. 5 yaş çocuklarda sık görülen davranış özellikleri şu şekilde dısıralababilir:

• Takdir edilmek ister,
• Sorumluluk almaktan çok hoşlanır,
• Oyunlardaki kurallara uymaya çalışır,
• Zaman zaman inatçı davranışlar sergileyebilir,
• Duygularını davranışlar aracılığı ile ifade eder,
• Arkadaşlarıyla anlaşmazlık yaşama ihtimali artar,
• Sıra beklemeyi ve paylaşmayı öğrenir,
• Meraklı olduğu için çok fazla soru sorar,
• Kendi başına yapma isteği artar,
• Hayal gücüne dayalı oyunlar oynamayı çok sever.

Bu dönemde yetişkinlerin çocuklara yaklaşımı şu şekilde olmalıdır:

• Tutarlı ve net kurallar koymak,
• Duygularını ifade etmesi için teşvik etmesi,
• Olumu davranışlarını fark ederek pekiştirmeye çalışmak,
• Anlayışlı ve sabırlı olmak.

5 Yaş Çocuklarda Okula Hazırlık

5 yaş çocukların ilkokula uyum sağlayabilmesi için gereken temel becerileri kazanmaya başladığı önemli bir dönemdir. Okul dönemine hazırlık; akademik bilgiden daha çok çocuğun sosyal, bilişsel, duygusal, dil, öz bakım ve fiziksel alanlardaki gelişimlerini içerisine alır. Okula hazır olma göstergeleri ise şu şekildedir:

• Yönergeleri anlayıp uygulayabilme,
• Dikkatini kısa süreli olsa bile bir etkinlikte toplayabilme,
• Kendini sözel olarak ifade edebilme,
• Akranlarıyla işbirliği kurabilme
• Duygularını tanıyarak kontrol etmeye başlama,
• Giyinme ve tuvalete gitme gibi öz bakım becerilerini bağımsız şekilde yerine getirebilmesi,
• Basit çizgi çalışmalar ve kalem tutmayı yapabilme.

5 yaş çocuklarda okula hazırlık için okul öncesi eğitim olarak nitelendirilen anaokulunu eğitimin kalitesi oldukça önemlidir. Erdem Anaokulu; erken çocukluk döneminde okul öncesi becerilerin gelişmesine katkı sağlayan eğitim uygulamaları ile dikkat çeker. Çocuklarda özgüven ya da çocuklarda sorumluluk ve paylaşma becerisi gibi alanlarda etkili aktivitelerle destek olan Erdem Anaokulu farkını deneyimleyerek, çocuk gelişimine katkı sağlayabilirsiniz. Erdem Anaokulu; anaokulu söz konusu olduğunda kalite ve güven odaklı çalışmalar yapmaya devam ediyor.